No Woman Left Behind: De inspanningen van de Eye Care Foundation ter plaatse

In 2023 publiceerde UN Women de beleidsnota No Woman Left Behind, waarin aandacht werd gevraagd voor een kritische maar vaak over het hoofd geziene realiteit: een visuele beperking is zowel een oorzaak als een gevolg van genderongelijkheid¹^,². Deze beleidsnota kreeg aandacht tijdens INSIGHT Live Nepal 2025 in de breakout-sessie van de IAPB Gender Equity Member Engagement Group. Wanneer vrouwen en meisjes geen toegang hebben tot de oogzorg die ze nodig hebben, heeft dit gevolgen voor elk aspect van hun leven – van onderwijs en werkgelegenheid tot veiligheid en autonomie.

De Eye Care Foundation (ECF) werkt in Cambodja, Laos, Nepal, Tanzania en Vietnam om dit beleid in daden om te zetten. Samen met de Fred Hollows Foundation en andere organisaties is de ECF betrokken bij een inventarisatie van activiteiten die gericht zijn op de promotie van oogzorg voor vrouwen en meisjes. Zo verloopt de ontwikkeling van de inspanningen ter plaatse.

Cambodja

In Cambodja stellen sociale normen zorgverlening vaak boven zelfzorg, waardoor de ooggezondheid van vrouwen wordt verwaarloosd. Om dit tegen te gaan, werkt ECF nauw samen met het Ministry of Women’s Affairs (Ministerie van Vrouwenzaken) en the National Program for Eye Health (het Nationaal Programma voor Ooggezondheid) om inclusief beleid en communicatiemateriaal te ontwikkelen dat direct aansluit bij de behoeften van vrouwen. Momenteel wordt het Beleid ter Bevordering van de Toegang tot Oogzorg voor Vrouwen en Meisjes ontwikkeld in samenwerking met deelnemers van het Nationaal Programma voor Ooggezondheid, het Ministerie van Volksgezondheid, het Ministerie van Onderwijs, Jeugd en Sport en het Ministerie van Sociale Zaken, Veteranen en Jeugdrevalidatie, evenals andere ngo’s die actief zijn in de (oog)gezondheidszorg.

Een vijfjarig partnerschap met VisionSpring is erop gericht om via het Clear Vision Workplace Program³ brillen te verstrekken aan bijna 100.000 fabrieksarbeiders, van wie de meerderheid vrouwen zijn. Door betrokkenheid op beleidsniveau te combineren met gerichte gemeenschapsprogramma’s legt Cambodja de basis voor een eerlijkere toegang.

Laos

Hoewel genderspecifieke gegevens in Laos beperkt zijn, wijst interne monitoring uit dat meer vrouwen dan mannen toegang hebben tot diensten zoals staaroperaties⁴. ECF ondersteunt haar partners bij het verzorgen van workshops over primary eye care (PEC) (eerstelijnsoogzorg), specifiek voor leden van de Lao Women’s Union in alle projectprovincies. Zo wordt ervoor gezorgd dat vrouwen en meisjes rechtstreeks worden bereikt via vertrouwde gemeenschapsnetwerken.

Om ooggezondheid verder te verankeren in het lokale bestuur, heeft de provinciegouverneur van een door ECF ondersteunde provincie de adjunct-directeur van de Lao Women’s Union benoemd tot lid van het provinciale Eye Care Implementation Management Committee (IMC). Deze strategische betrokkenheid versterkt de belangenbehartiging en draagt bij aan het stimuleren van de prioriteiten op het gebied van ooggezondheid binnen vrouwenorganisaties. Personeel van oogzorg wordt regelmatig uitgenodigd om deel te nemen aan evenementen van de Lao Women’s Union, waaronder Internationale Vrouwendag en de Lao National Women’s Establishment Day, waar screenings en educatieve sessies worden aangeboden die zijn afgestemd op de behoeften van vrouwen. Deze inspanningen laten zien hoe grassroots-structuren kunnen dienen als krachtige platforms voor het vergroten van de toegang tot en gelijkheid in oogzorg.

Nepal

In Nepal hebben vrouwen vaker dan mannen last van zichtproblemen, maar minder kans om de behandeling te krijgen die ze nodig hebben. ^{5, 6} Deze kloof gaat niet alleen over toegang tot gezondheidszorg; het weerspiegelt dieperliggende problemen zoals genderrollen, financiële ongelijkheid en beperkte beslissingsbevoegdheid. In veel plattelandsgebieden wordt van vrouwen verwacht dat ze thuisblijven en voor het gezin zorgen, terwijl mannen het geld beheren en de meeste huishoudelijke beslissingen nemen. Hierdoor stellen vrouwen vaak geen prioriteiten, of mogen ze dat niet, aan hun eigen gezondheid.

Om deze uitdagingen aan te pakken, ondersteunt ECF trainingen voor Female Community Health Volunteers (FCHV’s) – vrouwelijke vrijwilligers voor de gezondheidszorg die in hun dorpen bewustzijn creëren over ooggezondheid. In plaatsen zoals Arjunchaupari, Kaligandaki en Kalikot heeft ECF leraren en lokale vrouwen geholpen bij het opleiden van vrouwen om zichtproblemen te herkennen en mensen in contact te brengen met zorg. ECF ondersteunt ook vrouwelijke leiders in de oogzorg, zoals dr. Eli Pradhan, die zich inzet voor meer kansen voor vrouwelijke oogartsen in heel Azië. Deze inspanningen dragen bij aan een inclusievere oogzorg – niet alleen door vrouwen te behandelen, maar ook door hen in staat te stellen verandering in hun gemeenschappen te leiden.

Tanzania

Ondanks een gebrek aan specifieke programma’s gericht op vrouwen in sommige regio’s, laten gegevens uit Morogoro uit 2024 hogere screeningspercentages zien onder vrouwen en meisjes⁷. Toch blijven er uitdagingen bestaan in leiderschapsposities waar vrouwen ondervertegenwoordigd zijn⁸.

ECF investeert in de training en opleiding van vrouwelijke oogzorgprofessionals, zoals optometrist mevrouw Pilly Azizi. Ook ondersteunen we leiders zoals regionaal oogzorgcoördinator Dr. Wahida Mtiro, die verantwoordelijk is voor de coördinatie en het toezicht op oogzorgdiensten in de regio Morogoro. Haar doel is om het bewustzijn rond ooggezondheid te vergroten en ervoor te zorgen dat mensen tijdige en uitgebreide oogzorg ontvangen. Op gemeenschapsniveau worden moeders erkend als belangrijke gezondheidsbeïnvloeders, die het zorgzoekgedrag van hele gezinnen beïnvloeden.

Vietnam

In Vietnam hebben vrouwen bijna twee keer zoveel last van visuele beperkingen als mannen, vanwege factoren zoals een hogere levensverwachting, een hogere blootstelling aan risico’s en sociale ongelijkheden die hun toegang tot oogzorg beperken⁹. Vrouwen fungeren doorgaans als primaire verzorgers thuis, terwijl mannen worden gezien als de belangrijkste kostwinners, wat leidt tot een culturele focus op de gezondheid van mannen. Sociaal stigma ontmoedigt meisjes en vrouwen ook om een bril te dragen, waardoor het voor hen moeilijker wordt om de zorg te krijgen die ze nodig hebben. Hoewel de projecten van ECF zich niet uitsluitend op vrouwen richten, is gendergelijkheid een prioriteit, met zorgvuldige monitoring om ervoor te zorgen dat vrouwen en meisjes gelijke toegang tot diensten krijgen.

Om deze uitdagingen aan te pakken, voerde ECF Vietnam, met steun van USAID, in 2022 een onderzoek uit om genderbarrières in oogzorg te identificeren. Dit onderzoek verzamelde gegevens over de toegang van jongens en meisjes en onderzocht sociale en culturele factoren die van invloed zijn op de zorg¹⁰. De bevindingen zullen lokale overheden helpen betere strategieën te ontwikkelen om meisjes te bereiken. Belangrijke organisaties zoals het Department of Maternal and Child Health en de Vietnam Women’s Union ondersteunen ook de oogzorg van vrouwen en werken aan inclusievere diensten en betere resultaten voor vrouwen en kinderen.

Visiegelijkheid is gendergelijkheid

Het No Woman Left Behind-initiatief is meer dan een beleidskader – het is een oproep om te heroverwegen hoe we zorg verlenen. In alle landen komen gemeenschappelijke thema’s naar voren: de kracht van gemeenschapsgerichte hulpverlening, het belang van inclusief beleid en de noodzaak om vrouwen te positioneren in leiderschapsposities in de gezondheidszorg¹¹.

Het bereiken van gendergelijkheid in de oogzorg gaat niet alleen over behandeling, maar ook over het transformeren van systemen. Het werk van ECF laat zien dat wanneer we naar vrouwen luisteren, hen opleiden, ondersteunen en voor hen ontwerpen, we dichter bij een wereld komen waarin geen enkele vrouw achterblijft – op het gebied van gezondheid, zicht of kansen.

Voetnoten

1. UN Women (2023). No Woman Left Behind: Closing the Gender Gap in Health and Social Protection.
2. Courtright, P., & Lewallen, S. (2009). Gender and blindness. Ophthalmic Epidemiology.
3. VisionSpring (2022). Clear Vision Workplace Program Snapshot: Cambodia.
4. Eye Care Foundation (2023). Internal Monitoring Data – Laos.
5. RAAB Survey Nepal (2022).
6. Gurung, R., et al. (2020). Gender Disparity in Cataract Surgery Uptake. Community Eye Health Journal.
7. Eye Care Foundation (2024). Internal Monitoring Data – Morogoro, Tanzania.
8. IAPB (2021). Gender Equity in Eye Health: Evidence Gap Map.
9. RAAB Survey Vietnam (2022).
10. USAID (2023). Gender Barriers to Eye Care in Rural Vietnam.
11. Perry, H., et al. (2014). Community Health Workers in Global Health. Human Resources for Health.